ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

 

 

  1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

 

Το Ελεύθερο Λογισμικό/Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα (ΕΛ/ΛΑΚ) είναι ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης και χρήσης λογισμικού, σύμφωνα με το οποίο κάθε παραγόμενο λογισμικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί, να αντιγραφεί και να διανεμηθεί ελεύθερα, με ή χωρίς αλλαγές, χωρίς χρέωση απόκτησης αδείας. Η δυνατότητα αλλαγών ή βελτιώσεων παρέχεται στον χρήστη μέσω της ελεύθερης διάθεσης και του πηγαίου κώδικα. Βασικός χώρος πρόσβασης στο διαθέσιμο ΕΛ/ΛΑΚ διεθνώς είναι το Διαδίκτυο.

Τα τελευταία χρόνια, η ανάπτυξη και χρήση ΕΛ/ΛΑΚ παρουσιάζει ραγδαίους ρυθμούς αύξησης διεθνώς, και οφείλεται κατά πρώτο λόγο στη ραγδαία ανάπτυξη του Διαδίκτυο και κατά δεύτερο λόγο στην αυξανόμενη υποστήριξη και προώθηση του από επιχειρήσεις και κυβερνήσεις, συμπεριλαμβανομένης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

 

  1. ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ / ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΚΩΔΙΚΑ

 

Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα (Open Source Software) είναι η κατηγορία λογισμικού του οποίου ο πηγαίος κώδικας είναι διαθέσιμος σε όποιον ενδιαφέρεται για αυτόν. Οι όροι διανομής του λογισμικού αυτού πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, τα βασικότερα από τα οποία είναι η ελεύθερη χρήση, αντιγραφή, αναδιανομή και μεταβολή του.

Ο πηγαίος κώδικας ενός προγράμματος, συνήθως γραμμένος σε γλώσσα προγραμματισμού υψηλού επιπέδου, είναι απολύτως απαραίτητος για να καταλαβαίνει κανείς τη λειτουργία του προγράμματος, να το τροποποιεί και να το βελτιώνει. Αν κάποιος προγραμματιστής έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα, είναι σε θέση να τον μελετήσει και να τον επεξεργαστεί, όπως και ο αρχικός δημιουργός του. Η ελεύθερη πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα αποτελεί την βάση της φιλοσοφίας του κινήματος για το Ελεύθερο Λογισμικό / Λογισμικό Ανοικτού Κώδικα. Η φιλοσοφία ανάπτυξης ενός τέτοιου λογισμικού έχει κερδίσει σημαντικό έδαφος τα τελευταία χρόνια, καθώς τα  συλλογικά κέρδη που προκύπτουν είναι πολύ μεγάλα.

Διαμορφώθηκαν δύο κινήματα, το κίνημα του Ελεύθερου Λογισμικού(ΕΛ) που εκφράζεται από τον οργανισμό Free Software Foundation και τον Richard Stallman και το κίνημα του Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα(ΛΑΚ) που εκφράζεται από το Open Source Initiative (OSI) και τον Eric Raymond. Τα δύο κινήματα έχουν πολλά κοινά και προωθούν και τα δύο την ελεύθερη διακίνηση του λογισμικού και την πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα, αν και εμφανίζουν κάποιες διαφορές, περισσότερο ιδεολογικές. Με τον όρο ΕΛ/ΛΑΚ αναφερόμαστε και στα δύο κινήματα.

 

Ελεύθερο Λογισμικό - Ορισμός

Ο όρος "ελεύθερο λογισμικό" προέρχεται από τον αγγλικό όρο "free software", με τη λέξη "free" να μην έχει την έννοια του "δωρεάν", αλλά την έννοια του "ελεύθερου". Έτσι, το ελεύθερο λογισμικό διανέμεται με τέτοιο καθεστώς ώστε ο χρήστης του να μπορεί να χρησιμοποιεί το πρόγραμμα για κάθε σκοπό, αλλά και να το προσαρμόσει στις ανάγκες του (το τελευταίο υπονοεί ότι ο χρήστης έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα).

Επίσης, είναι ελεύθερος να αναδιανέμει αντίγραφα του λογισμικού σε τρίτους (με την προϋπόθεση ότι η διανομή γίνεται στα πλαίσια της άδειας, δηλαδή μαζί με τον πηγαίο κώδικα κ.ο.κ.). Η αναδιανομή σε τρίτους μπορεί να γίνεται μαζί με τις όποιες βελτιώσεις επιφέρει ένας χρήστης στο λογισμικό. Από τις πλέον γνωστές άδειες χρήσης ελεύθερου λογισμικού είναι οι GNU Public License (GPL) και Library GNU Public License (LGPL). Λίγο πολύ οι όροι αυτοί σημαίνουν το ίδιο πράγμα, τουλάχιστον στις περισσότερες των περιπτώσεων. Το ελεύθερο λογισμικό δίνει έμφαση στην ελευθερία του λογισμικού, ώστε να παραχθεί λογισμικό που θα λειτουργήσει ως κοινωνικό αγαθό και θα βοηθήσει τον συνάνθρωπο.

Σύμφωνα με τον ορισμό του ελεύθερου λογισμικού, όπως περιγράφεται στο FSF, ο χρήστης είναι ελεύθερος να:

  • χρησιμοποιήσει το λογισμικό όπως αυτός επιθυμεί.
  • προσαρμόσει το λογισμικό στις ανάγκες του – βελτιώνοντας το, διορθώνοντας τα λάθη, αυξάνοντας τη λειτουργικότητά του.
  • αναδιανείμει (δωρεάν ή επί πληρωμή, μη προκαθορισμένη) το λογισμικό σε άλλους χρήστες, που θα το χρησιμοποιήσουν, όπως αυτοί κρίνουν.
  • έχει πρόσβαση στην πηγή του κώδικα (προαπαιτούμενο για να ισχύουν τα υπόλοιπα τρία σημεία)

 

Λογισμικό ανοικτού κώδικα -  Ορισμός

Το λογισμικό ανοικτού κώδικα, από την πλευρά του, ουσιαστικά μέσω του μοντέλου διανομής αναζητά ανθρώπους που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη και βελτίωση του λογισμικού και ως ανταμοιβή -πέραν της ηθικής ικανοποίησης- θα έχουν το δικαίωμα της χρήσης του λογισμικού.

Σύμφωνα με τον ορισμό του Λογισμικού Ανοικτού Κώδικα (www.opensource.org), οκτώ είναι τα βασικά γνωρίσματα που το χαρακτηρίζουν

  • Ελεύθερη Αναδιανομή. Καθένας μπορεί να αναδιανείμει το λογισμικό ανοικτού κώδικα, δωρεάν ή για κάποιο αντίτιμο (για παράδειγμα, μαζί με το πακέτο, την εγγύηση και τις υπηρεσίες συντήρησης)
  • Διαθεσιμότητα του πηγαίου κώδικα. Το πρόγραμμα πρέπει να συμπεριλαμβάνει τον πηγαίο κώδικα, και να επιτρέπει τη διανομή του σε πηγαία ή μεταγλωττισμένη μορφή.
  • Τα καινούρια έργα και οι τροποποιήσεις μπορούν να διανεμηθούν κάτω από τους ίδιους όρους της άδειας που συνοδεύει το αρχικό λογισμικό.
  • Καμία διάκριση σε βάρος ατόμων ή ομάδων δεν μπορεί να συμπεριλαμβάνεται στο κείμενο της άδειας.
  • Καμία διάκριση σε βάρος των πεδίων δράσης του λογισμικού δεν μπορεί να συμπεριλαμβάνεται στο κείμενο της άδειας (π.χ «Επιχειρήσεις» ή «Εμπόριο»)
  • Διανομή της Άδειας: Τα δικαιώματα που συνοδεύουν το πρόγραμμα πρέπει να αφορούν σε όλους όσους αναδιανέμεται, χωρίς να χρειάζεται να αποκτήσουν επιπρόσθετη άδεια.
  • Η άδεια δεν μπορεί να εξαναγκάσει να συμπεριληφθεί το λογισμικό σε ένα συγκεκριμένο προϊόν ή πακέτο: αν ανήκει σε μια συγκεκριμένη διανομή λογισμικού και εάν το λογισμικό αφαιρεθεί από εκείνη τη διανομή και χρησιμοποιείται ή διανέμεται με τους όρους της άδειας του προγράμματος, όλοι όσοι αποκτήσουν το πρόγραμμα θα πρέπει να έχουν τα ίδια δικαιώματα με εκείνους που έχουν την αρχική διανομή λογισμικού.
  • Η άδεια δεν πρέπει να επηρεάζει άλλο λογισμικό και δεν μπορεί να θέσει περιορισμούς, ώστε να διανέμεται μαζί με το λογισμικό.

 

 

  1. ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ

 

Τα πλεονεκτήματα από τη χρήση του ΕΛ/ΛΑΚ θα μπορούσαν να συνοψισθούν ως εξής:

  • Η λογική της ανάπτυξης του λογισμικού του ανοιχτού κώδικα είναι τέτοια η οποία δίνει τη δυνατότητα περαιτέρω έρευνας κι επεξεργασίας των προγραμμάτων.
  • Μπορούμε να εκτιμήσουμε πολύ καλύτερα την ποιότητα του λογισμικού και μπορούμε να ερευνήσουμε για πιθανά σφάλματα (security holes) ή ακόμα και επί τούτου τοποθετημένα σημεία μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης (back doors) που μπορεί να επιτρέπουν κακόβουλες επιθέσεις ενάντια σε ευαίσθητα τμήματα του εξοπλισμού μας.
  • Είναι δυνατή η παραμετροποίηση των προγραμμάτων αυτών, ώστε να προσαρμοστούν και να επεκταθούν σε κάθε ανάγκη οποιουδήποτε χρήστη ή οργανισμού.
  • Μπορούμε να μετατρέψουμε το λογισμικό. Αυτό σημαίνει πως μπορούμε να το προσαρμόσουμε καλύτερα στις ανάγκες μας ή να το βελτιώσουμε ή απλά να διορθώσουμε κάποιο σφάλμα του (bug).
  • Αποτελεί σημαντικό εκπαιδευτικό εργαλείο ή εργαλείο για απόκτηση προγραμματιστικής εμπειρίας απ’ αυτούς που αναπτύσουν κώδικα.
  • Τα έργα ΕΛΛΑΚ λόγω της συνεχούς δοκιμασίας τους σε διαφορετικά περιβάλλοντα εργασίας, αναγκάζονται να ενσωματώνουν διαδικασίες και πρακτικές που είναι γενικώς παραδεκτές και αποτελεσματικές.
  • Διαλειτουργικότητα ακόμα και μεταξύ λογισμικού διαφορετικών προμηθευτών.
  • Ύπαρξη πληθώρας επιλογών και δοκιμασμένων λύσεων.
  • Το λογισμικό είναι δοκιμασμένο από πολλούς και αποφεύγονται αρνητικές εκπλήξεις και σφάλματα. Ο κώδικας μελετάται από πλήθος ανθρώπων, άρα τα όποια κενά ασφαλείας εντοπίζονται και διορθώνονται με μεγάλη ταχύτητα. Η υποστήριξη σε περίπτωση εμφάνισης προβλημάτων μπορεί να προέλθει άμεσα.
  • Ασφάλεια.
  • Αξιοπιστία.
  • Το κόστος των προγραμμάτων ανοιχτού κώδικα είναι τις περισσότερες φορές μηδενικό.
  • Μπορούμε πάντα να εκτελέσουμε το λογισμικό για όποιο σκοπό θέλουμε και σε όσους υπολογιστές θέλουμε. Δεν αγοράζονται άδειες χρήσεις και μπορούμε να έχουμε απεριόριστο αριθμό εγκαταστάσεων.
  • Μπορούμε να αντιγράψουμε και να διανείμουμε το λογισμικό (π.χ. για να το δώσουμε σε ένα φίλο ή συνεργάτη σας).
  • Η χρήση ανοιχτού κώδικα δεν περιορίζει τον οργανισμό  ή τον απλό χρήστη σε μια σχέση εξάρτησης από εταιρίες.
  • Επειδή η διανομή, η διόρθωση σφαλμάτων και η ανάπτυξη του λογισμικού ΕΛ/ΛΑΚ μπορεί να γίνει από κάθε τεχνικά καταρτισμένη ομάδα, δημιουργείται ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού ο οποίος οδηγεί σε χαμηλές τιμές και υψηλές υπηρεσίες υποστήριξης.
  • Μείωση κόστους αγοράς, χρήσης και συντήρησης  πληροφοριακών συστημάτων.
  • Καλύτερες προσφερόμενες υπηρεσίες.
  • Ένα δημοφιλές πρόγραμμα ΕΛ/ΛΑΚ είναι απίθανο να μείνει χωρίς υποστήριξη ακόμα και αν η εταιρεία ή η ομάδα που το έφτιαξε το παραμελήσει (ή διαλυθεί). Οι χρήστες ΕΛ/ΛΑΚ που έχουν την δυνατότητα να βελτιώσουν τον πηγαίο κώδικα πολύ συχνά διανέμουν τα αποτελέσματα της προσπάθειάς τους ως ΕΛ/ΛΑΚ (είτε γιατί είναι υποχρεωμένοι από την άδεια χρήσης -προστατευτικές άδειες- είτε επειδή απλά είναι πολύ πιο οικονομικό και βολικό για αυτούς να ενσωματωθεί μια βελτίωση στο λογισμικό και να εξελιχτεί στην συνέχεια μαζί του)
  • Δωρεάν ανανεώσεις και υποστήριξη

 

Τα μειονεκτήματα από τη χρήση του ΕΛ/ΛΑΚ θα μπορούσαν να εντοπιστούν:

 

  • Δυσκολία εύρεσης προσωπικού με τεχνογνωσία. Η υποστήριξη των προγραμμάτων ανοιχτού κώδικα πολλές φορές είναι δύσκολη, καθώς δεν υπάρχει κάποια επίσημη εταιρία με καταρτισμένους τεχνικού
  • Παρατηρείται πολλές φορές ελλιπής τεκμηρίωση και έλλειψη ενός καλού εγχειριδίου χρήσης στα προγράμματα ανοιχτού κώδικα. Όταν ένα σημαντικό ελεύθερο λογισμικό πακέτο δε συνοδεύεται από ένα ελεύθερο εγχειρίδιο χρήσης, αυτό αποτελεί ένα μεγάλο κενό, ειδικά όταν το έργο βρίσκεται σε αρχικό στάδιο.
  • Ασυμβατότητες με κάποια διαδεδομένα κλειστά πρότυπα αρχείων. Ορισμένα προγράμματα ανοιχτού λογισμικού μπορεί να μην  είναι πάντα συμβατά με κάποια διαδεδομένα κλειστά πρότυπα αρχείων και με άλλα συστήματα. Δεν είναι εύκολο για κάποιον χρήστη να αχρηστεύσει εργασίες που έχει πραγματοποιήσει μέχρι τώρα σε κάποιο άλλο πρόγραμμα.
  • Τα αντίστοιχα εμπορικά προγράμματα προσφέρουν κατά κύριο λόγο καλύτερη υποστήριξη, τεκμηρίωση και συνεργασία, ενώ οι δυνατότητές τους συχνά είναι υπέρτερες.
  • Δυσαναλογία ανάμεσα στο κόστος κτήσης και το κόστος συντήρησης για τα προγράμματα ανοιχτού λογισμικού.
  • Αν ένα πρόγραμμα “εγκαταλειφθεί” απ’ τους δημιουργούς του, ο οργανισμός μένει δίχως υποστήριξη και μελλοντικές προοπτικές για το συγκεκριμένο πρόγραμμα.. Το μηδενικό κόστος εγκατάστασης πολλές φορές ενός λογισμικού ανοιχτού κώδικα, σιγά – σιγά αυξάνεται από το κόστος συντήρησης /επιδιόρθωσης των λαθών, από εξωτερικούς συνεργάτες. Η παράλειψη συντήρησης ρουτίνας σε ένα λογισμικό ανοιχτού κώδικα λογισμικό μπορεί γρήγορα να αποβεί προβληματική.
  • Ένας οργανισμός, με την εγκατάσταση ενός λογισμικού ανοιχτού κώδικα χρειάζεται να έχει εξαιρετικά καταρτισμένο τμήμα πληροφορικής ώστε να αντιμετωπίζει τις όποιες δυσκολίες που παρουσιάζονται, με αποτέλεσμα την επιβάρυνση του προϋπολογισμού.
  • Κόστος επανεκπαίδευσης ατόμων με εμπειρία σε αντίστοιχα κλειστού κώδικα λογισμικά.
  • Είναι δύσκολο να βρεθούν μαθήματα καθοδηγούμενα από κάποιον εκπαιδευτή και η ποιότητα του εκπαιδευτή ποικίλει ευρέως.
  • Έλλειψη ορισμένων εξειδικευμένων εφαρμογών.
  • Αποδιοργανωμένος Προγραμματισμός. Το στοιχείο που είναι σπουδαίο για το λογισμικό ανοιχτού κώδικα είναι και αυτό που είναι αρνητικό γι’ αυτό. Χιλιάδες προγραμματιστές, όλοι με τις δικές τους συνήθειες, στόχους και τεχνικές προσπαθούν να προωθήσουν τη λύση τους ως την καλύτερη. Το τελικό αποτέλεσμα του ανοιχτού κώδικα είναι ένα μίγμα από όλο αυτόν τον προγραμματισμένο κώδικα στο σύνολό του. Το λογισμικό μπορεί να λειτουργήσει, αλλά μπορεί να είναι πολύ αργό και αδύνατο να γίνει κατανοητό από άλλους προγραμματιστές.
  • Τα προγράμματα ανοιχτού λογισμικού δε συνεισφέρουν πάντα στην καινοτομία αφού ότι αναπτύσσεται, συνήθως, μιμείται τη λειτουργικότητα κάποιου υπάρχοντος ήδη εμπορικού λογισμικού.
  • Η απουσία χρηματικής αμοιβής περιορίζει την περαιτέρω παραγωγή λογισμικού και τις επενδύσεις.
  • Η άποψη αυτή είναι εμπειρικά αποδεδειγμένη και αποτελεί μια έντιμη προσέγγιση του ζητήματος. Είναι γενικά αποδεκτό ότι οι άνθρωποι παράγουν περισσότερο από κάποιο αγαθό, όταν γνωρίζουν ότι θα ανταμειφθούν για την προσπάθειά τους και το αποτέλεσμα. Αντίστοιχα και οι δημιουργοί λογισμικού «παράγουν» περισσότερο λογισμικό, όταν αποκομίζουν οφέλη για την προσφορά

 

 

Διαδικτυακές Πηγές

http://www.ellak.gr/

www.gnu.org/education/

www.smartedu.gr/

http://osarena.net/opinions/elefthero-logismiko-stin-ekpedefsi-2.html

www.e-yliko.gr

© 2013 Όλα τα δικαιώματα κατοχυρωμένα

δημιουργία ιστοσελίδας Webnode